Poolkappen en gletsjers die smelten, het stijgende zeepeil, hittegolven, een tekort aan vers water en massamigratie zijn reeds vele gevolgen van de klimaatopwarming.

We moeten dus dringend onze ecologische voetafdruk doen dalen.

De ecologische voetafdruk berekent het beslag van je consumptie op de beschikbare ruimte van onze planeet. Hoe kleiner je ecologische voetafdruk, hoe beter voor ons eigen belang en dat van de toekomstige generaties.

Iedereen kan dus z’n steentje bijdragen. Dit kan al heel eenvoudig door te letten op het energieverbruik in onze woning en door het kopen van verse streekgerechten.

Enkele tips

In de keuken

In plaats van ingevroren groenten en fruit te kopen kan men ze al wat vaker vers aankopen. Het is ook beter om voor seizoensgroenten -en fruit te opteren. Kies het liefst voor bioproducten van lokale producenten. Pesticiden die gebruikt worden in de conventionele landbouw zijn doorgaans olie-derivaten.

Bij keuze voor lokale producten vermijd je ook het transport tussen boer en bord. Dat geldt trouwens ook voor andere producten.
Ook tijdens het koken zelf kan je energie besparen. Kook met een deksel op de pan of pot. Bij het koken van een pasta bijvoorbeeld, mag je het vuur al uitdraaien van zodra het water kookt. De pasta wordt sowieso gaar in het warme water.

Verplaatsingen

Een auto stoot heel veel CO2 uit. Voor het afleggen van kortere afstanden kan men te voet gaan of de fiets nemen. Milieuvriendelijk, maar ook gezond en aangenaam. Opteer waar mogelijk voor het openbaar vervoer of autodelen. Voor woon -en werkverkeer kan je met een collega carpoolen. Het is gezellig en milieuvriendelijker. Ook zijn een rustige rijstijl en een beperkt gebruik van de airconditioning in de auto al een pluspuntje.

Kijk ook eens bij een volgende auto-aankoop naar het gamma elektrische en hybride voertuigen.

Vliegreizen hebben een enorme impact op onze voetafdruk. Een ondernemer die op en af naar de Verenigde Staten reist, stoot bijna de helft uit van wat een Belg jaarlijks gemiddeld uitstoot. Ga eens dichter bij huis op reis of indien je voor een verre vakantie gaat, geniet ervan en blijf wat langer.

Papierverbruik

Gebruik zo weinig mogelijk papier en druk niet onnodig iedere mail af. Toch papier nodig? Gebruik dan gerecycleerd papier. Ook kan je bij het printen je standaardinstellingen op ‘tweezijdig afdrukken’ zetten. Ongewenste reclameblaadjes kan je vermijden door een ja/neen of een nee/nee sticker op je brievenbus te plakken. Deze zijn verkrijgbaar in het gemeentehuis.

Overbodige verpakkingen vermijden.

Goed sorteren en bewust aankopen. Beperk verpakkingen. Koekjes hoeven niet afzonderlijk worden ingepakt. Tegenwoordig kan men zelfs in een aantal winkels producten aankopen zonder verpakking. Je brengt dan een eigen pot of zakje mee om de aangekochte producten in te vervoeren. De hippe gehaakte tas van weleer is aan een steile opmars bezig, en is tegenwoordig overal te koop.

PET flessen

Onze planeet is enorm vervuild met overbodig plastiek. Men kan een waterfiltersysteem installeren om geen liters flessenwater in de supermarkt te moeten gaan halen. Met dit systeem wordt de kalk en chloor uit je kraantjeswater gefilterd. De smaak van het water is veel beter en zonder verlies van gezonde mineralen. Deze filter beschermt je apparaten trouwens ook tegen verkalking, wat dan weer bevorderlijk is voor de levensduur ervan.

Een keertje vegetarisch

Aan het verminderen van de ecologische voetafdruk op de aarde, is het overschakelen op groene energie steeds één van de eerste gedachten die te binnen schiet. En hoewel de aanpak van onze energieconsumptie een belangrijke stap is, is het eten van minder vlees in principe een veel beter startpunt.

De vleesproductie is één van de meest vervuilende productieprocessen op onze planeet. Achter elk stukje vlees schuilt een enorme productieketen.

Alles begint bij het verbouwen, vervoeren en verwerken van veelal genetisch gemodificeerde gewassen tot veevoer. Deze gewassen worden geteeld in landen als Brazilië waar grote stukken regenwoud worden gekapt of verbrand om plaats te maken voor velden vol met maïs en soja die dan ook nog eens met schadelijke pesticiden worden besproeid.

Vervolgens wordt het veevoer verpakt en over de hele wereld vervoerd met schepen en vrachtwagens.

Het kweken van dieren, vaak ondersteund met hormonen en preventieve behandelingen met antibiotica produceren enorme hoeveelheden mest, dit bevat methaan en andere schadelijke broeikaseffecten.

Dan wordt deze dieren tot vleesproducten verwerkt, verpakt, gekoeld en over de hele wereld getransporteerd en afgeleverd aan supermarkten waar ze dan ook nog eens gekoeld worden uitgestald.

Vlees is dus heel vervuilend. Dit geldt trouwens ook voor vis en gevogelte. De wijze waarop de consumptie van het eten van dieren wordt georganiseerd is verre van duurzaam. Er worden reusachtige hoeveelheden energie verbruikt, de biodiversiteit wordt aangetast en er worden vele schadelijk stoffen in het milieu geloodst.

Minder vlees eten verkleint je ecologische impact vrijwel direct. Bovendien is het gezonder en veel voordeliger. Gebruik vlees niet langer als hoofdonderdeel van je maaltijden, maar eerder als smaakmaker. Bijvoorbeeld spekjes door pasta’s of stukjes kip in een wokgerecht. Kies voor kleinere porties, bijvoorbeeld één kipfilet voor twee personen, en voeg dan meer groenten aan je maaltijden toe. Je kan ook af en toe voor een vleesvervanger kiezen.

Als je minder vlees eet bespaar je geld dat je kunt investeren in het verbeteren van de kwaliteit van het vlees dat je eet. Het beste vlees is biologisch vlees van de lokale boer of slager. Hoe minder lange transporten, hoe beter voor het milieu. Biologisch geteelde vleesproducten zijn trouwens ook veel beter voor je gezondheid.

Het huishouden

Probeer het waterverbruik te verminderen. Het bespaart je niet enkel op de factuur, je helpt er ook het milieu een handje mee. Gebruik een (vaat)wasmachine enkel als hij volledig vol is en doe de afwas pas als het aanrecht voldoende vol staat. Doe de afwas bij voorkeur met water dat opgewarmd is met een energiezuinig waterkoker.
Laat, indien het weer dit toelaat, je was zoveel mogelijk buiten drogen in plaats van de wasdroger te gebruiken.
Je planten kan je gieten met regenwater en beperk het gebruik van poetsproducten. Men kan wat vaker poetsen met natuurlijke producten bijvoorbeeld, zoals azijn.

In de badkamer

Ook in de badkamer kan men milieuvriendelijker zijn. Vervang je douchekop door een spaardouchekop en neem iets kortere douches. Qua verbruik is een douche is altijd voordeliger dan een bad, maar ga er nooit langer dan nodig onderstaan. Gemiddeld verbruik je tijdens een wasbeurt onder de douche maar liefst 45 tot 70 liter water.

Elektriciteit

Vervang gloei -en hallogeenlampen door spaarlampen en doe de lichten uit in ruimtes waar je niet in aanwezig bent.
Kies voor LED-verlichting. De verlichting is verantwoordelijk voor gemiddeld 15 à 20% van onze totale energiekost. Hier kan nochtans op een eenvoudige manier op bespaard worden. Vervang al je (energievretende) gloeilampen door LED-lampen en de verlichtingskosten zijn met maar liefst 90% gereduceerd. Laat geen kabels, bijvoorbeeld van je gsm, in het stopcontact steken indien men ze niet gebruikt. Schakel je elektrische apparaten na gebruik uit. De meeste elektrische toestellen verbruiken ook elektriciteit wanneer ze op ‘stand-by’ staan. Denk bijvoorbeeld aan een televisie of een microgolfoven. Het energieverbruik van deze ‘stand-by’ stand kan tot maar liefst 10% oplopen van ons totale energieverbruik.

Ook herlaadbare toestellen, zoals mobiele telefoons en laptops, blijven stroom verbruiken als ze ingeschakeld zijn. Hoe meer je ze uitschakelt, hoe minder men ze via het elektriciteitsnet moet opladen. Laat de televisie bijvoorbeeld eens uit en ga eens wandelen. Maak het romantisch en steek de kaarsjes aan.

Wonen

Indien jezelf een woning gaat bouwen of renoveren kan men je misschien opteren voor hernieuwbare energie. Fossiele brandstoffen zoals aardolie, steenkool en aardgas zijn samen verantwoordelijk voor meer dan onze collectieve ecologische voetafdruk in Vlaanderen. Deze energiebronnen zijn niet enkel schadelijk voor het milieu, ze worden ook steeds duurder.
Hernieuwbare energiebronnen zijn dan ook de onvermijdelijke toekomst. We denken dan aan zonne-energie, winderenergie, biomassa en geothermische energie. Door van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie over te schakelen verklein je in één klap een zeer groot deel van je ecologische voetafdruk. Bovendien zijn deze nieuwe energiebronnen financieel ook heel interessant.

Een derde van de CO2-uitstoot in ons land is gelinkt aan slecht isolerende woningen. Eens gekozen voor hernieuwbare energie is het ook belangrijk te investeren in een goede isolatie van je woning. Kies voor een duurzame oplossing en ga voor de moderne isolatietechnieken en 3-voudige beglazingen.

In periodes van aanhoudende hitte is het beter te kiezen voor een ventilator in plaats van een airconditioningsysteem. Een ventilator koelt de lucht niet af maar maakt de hitte wel draaglijker. Bovendien verbruikt een ventilator gevoelig minder dan een airconditioningsysteem. Deze laatste kan je energiefactuur gemiddeld zo’n 25% verhogen.

Verwarming

Schakel de thermostaat een half uur voor je gaat slapen over naar nachtstand. De woning kan dan langzaam afkoelen waardoor je met een aangename temperatuur onder de lakens kan kruipen. Ga je de woning verlaten? Dan kan men deze werkwijze ook al toepassen. In een halfuurtje tijd gaat een verwarmde woning niet plots heel koud gaan aanvoelen.
In de wintermaanden dragen we buiten warme kleren, maar het is ook aangeraden om binnenshuis ook voldoende warm gekleed te zijn. De thermostaat kan men op deze manier iets lager afstellen, waardoor zowel onze ecologische voetafdruk als onze energiefactuur al wat kleiner wordt.

Zorg er ook voor dat de radiatoren hun warmte kunnen verspreiden. Zetels en gordijnen beletten de warmte zich over de kamer te kunnen verdelen. Ramen en deuren open zetten terwijl de verwarming aan staat is al helemaal uit den boze. De ruimte die verwarmd dient te worden, moet zo goed mogelijk afgesloten te worden.

Groene stroom uit eigen land

Indien er ergens in Europa een hoeveelheid groene stroom wordt opgewekt, wordt er een licentie vrijgegeven. Deze licenties worden vervolgens verhandeld op de stroommarkt. Bij een overschakeling naar groene stroom, komt er gewoon dezelfde stroom uit je stopcontact. Wat er wel verandert is dat er in jouw naam groene stroom licenties worden aangekocht. Aan de handel van deze licenties kunnen producenten van groene stroom geld verdienen. Dus hoe meer mensen overschakelen naar groene stroom, des te meer bedrijven dan ook groene stroom gaan produceren.

Dit is de theorie achter deze ‘groene stroom licenties’. In werkelijkheid zijn er nog meer dan genoeg van deze licenties. In de Scandinavische landen produceren ze immers al tientallen jaren van deze groene stroom. Hierdoor worden er zoveel licenties aangemaakt, dat er voorlopig nog geen tekorten zullen ontstaan. Bedrijven worden dus niet echt gestimuleerd om groene energiecentrales te gaan bouwen.

Hoe kunnen wij dan toch een positieve bijdrage leveren? Kies voor groene stroom die hoofdzakelijk wordt opgewekt door windenergie, zonne-energie en energie uit biomassa. Er zijn lang niet zoveel licenties in omloop van opgewekte windenergie, als van uit waterkrachtcentrales. Je invloed is dus veel directer.

Op de website van je leverancier is te zien waar deze z’n geleverde energie vandaan komt en dus ook opgewekt wordt.

Dranken

Ook bij je keuze aan drankjes kan je iets aan je ecologische voetafdruk doen. De absolute winnaar is kraantjeswater. Alcoholische dranken, frisdrank en koffie doen het minder goed. Heb je zin in een sapje? Maak het dan zelf en gebruik seizoensproducten.

Consumeer bewuster

Denk goed na vooraleer je een kledingstuk koopt. Wil je dit echt? Met afgedankte kledij kan je iemand anders gelukkig maken, gooi deze niet in de vuilnisbak. Geef ze aan een vriendin of breng ze naar een kringloopwinkel.
Het is ons consumptiegedrag dat ervoor zorgt dat ecosystemen wereldwijd in elkaar klappen. Als je je ecologische voetafdruk wilt verkleinen is het dus slim om bewuster te consumeren. Kijk dus steeds kritisch naar alles wat je koopt en verbruikt.

Niets consumeren zou ideaal voor moeder Aarde zijn, maar dat kan natuurlijk niet. Al je geld aan zogenaamde ‘groene producten’ uitgeven is ook niet de oplossing. Het begint allemaal bij minder consumeren. Probeer zo veel mogelijk producten te hergebruiken, te verkopen of te repareren. Veel producten kun je met een beetje creativiteit een tweede leven geven. Voor sommige zaken kun je ook gebruik maken van tweedehands producten. Op deze manier bespaar je een heleboel geld en is het milieu een stuk minder belast.